FIDIC maʼlumotnoma
Sub-Clause 8.9 — Ishlarni toʻxtatish (Suspension)
Muhandis/Buyurtmachi ishlarni toʻxtatishi mumkin; toʻxtatish Pudratchi aybi bilan boʻlmasa, EOT va Cost huquqi paydo boʻladi, uzoq toʻxtatish esa qoʻshimcha huquq beradi.
Qoʻllaniladi: Red BookYellow BookSilver Book
Muhandis (Red/Yellow) yoki Buyurtmachi (Silver) istalgan vaqtda ishlarning bir qismi yoki barchasini toʻxtatishni koʻrsatishi mumkin. Toʻxtatish davrida Pudratchi ishlarni himoya qilishi va saqlashi shart. Sabab Pudratchi xavfiga tegishli boʻlmasa, u muddatni uzaytirish (EOT) va Cost qoplamasiga haqli. Toʻxtatish 84 kundan oshsa, Pudratchi davom etishga ruxsat soʻrashi, rad etilganda esa buni ishlarni chiqarib tashlash (Variation) yoki shartnomani bekor qilish asosi sifatida koʻrishi mumkin.
Asosiy jihatlar
- Toʻxtatish koʻrsatmasi Muhandis (Red/Yellow) yoki Buyurtmachidan (Silver).
- Toʻxtatish davrida Pudratchi ishlarni himoya qiladi va saqlaydi.
- Pudratchi xavfiga tegishli boʻlmagan toʻxtatish → EOT + Cost.
- 84 kundan oshgan toʻxtatish davom etish, omission yoki bekor qilish huquqini beradi.
Amalda bu qanday ishlaydi
Muhandis koʻrsatmasi boʻyicha toʻxtatish — Pudratchining Clause 16 boʻyicha toʻxtatishi bilan bir xil emas. Bu yerda ishlarni Muhandis toʻxtatadi va savol toʻxtatish nima bilan bogʻliqligida: agar sabab Pudratchi tomonida boʻlmasa, unda EOT va xarajatlar huquqi yuzaga keladi. Amaliy tugun — hisob. Toʻxtatish davri xarajatlarini har kuni va alohida qayd etish kerak: texnika boʻsh turishi, xodimlarni saqlash, qoʻriqlash, saqlash, konservatsiya. Buni olti oydan keyin buxgalteriya yozuvlari boʻyicha tiklash deyarli imkonsiz va claim huquq boʻyicha emas, dalillar boʻyicha parchalanadi.
Tipik tuzoqlar
- Toʻxtatish davri xarajatlari hisobda ajratilmagan va umumiy nakladnoylar bilan aralashtirilgan.
- Uzoq davom etgan toʻxtatish bekor qilish huquqiga oʻtkazilmagan, shartnoma muddat oʻtgach buni ruxsat etsa ham.
- Konservatsiya rasmiylashtirilmagan: keyingi shikastlanishlar ishlarga gʻamxoʻrlik qilish majburiyatini bajarmaslik sifatida Pudratchiga yuklanadi.
Versiyalar: 1999 → 2017 → 2022
- 1999
Toʻxtatish Sub-Clause 8.8 boʻyicha; oqibatlar 8.9, uskuna toʻlovi 8.10, uzoq toʻxtatish 8.11, qayta boshlash 8.12.
- 2017
8.9–8.12 yagona blok: Employer’s Suspension, uning oqibatlari, Plant va Materials toʻlovi va uzoq toʻxtatish (84 kun).
- 2022
2022 reprint 2017 tuzilmasini tahririy aniqliklar bilan saqladi.
Band bo‘yicha FAQ
Sub-Clause 8.9 qaysi FIDIC kitoblarida qoʻllaniladi?
Band Red Book, Yellow Book, Silver Book shakllarida qoʻllaniladi. Particular Conditions standart risk taqsimotini oʻzgartirishi mumkin, shuning uchun aniq kontraktni tekshiring.
Toʻxtatish davrida saqlash va konservatsiya uchun kim toʻlaydi?
Agar toʻxtatish Pudratchining buzilishi bilan bogʻliq boʻlmasa, ishlarni himoya qilish, saqlash va saqlab turish xarajatlari EOT huquqi bilan birga qoplanadi. Agar sabab Pudratchining oʻzida boʻlsa — masalan, ishlar toʻxtatilgan sifat nuqsoni — xarajatlarni u koʻtaradi. Shuning uchun toʻxtatish haqida koʻrsatma olganda birinchi qayd etish kerak boʻlgan narsa — Muhandis bildirgan sabab.
Agar toʻxtatish oylarga choʻzilsa nima qilish kerak?
Shartnoma odatda Pudratchiga belgilangan davr oʻtgach ishlarni davom ettirishga ruxsat talab qilish, bunday ruxsat boʻlmasa esa toʻxtatilgan qismni chiqarib tashlangan deb hisoblash yoki butun obyekt taʼsirlangan boʻlsa, bekor qilish mexanizmidan foydalanish huquqini beradi. Asosiy shart oʻsha — bildirishnomalar ketma-ketligi. Oylab jim kutish pozitsiyani zaiflashtiradi va qoplanmaydigan xarajatlarni oshiradi.
Bogʻliq bandlar
Aniq shartnomani tekshirish kerakmi?
Particular Conditions bu bandni oʻzgartirishi mumkin. Hujjatni yuboring — matn va risklarni tekshiramiz.
Maʼlumot uchun, yuridik xulosa emas. Doimo shartnomangiz va Particular Conditions matnini tekshiring.