FIDIC 2017 ning uchta asosiy formasi bitta vazifani hal qiladi — muvozanatli qurilish shartnomasi, — lekin loyihalash, narx va riskni turlicha taqsimlaydi. Yonma-yon taqqoslang va tenderingizda nimani kutishni biling.
Fokus uchun ustunga kursor olib boring yoki kitobni tanlang. Telefonda tablar bilan almashtiring.
Mezon
Red Book · Construction
Yellow Book · Plant & Design-Build
Silver Book · EPC / Turnkey
Formaning mohiyati
Klassik qurilish: Buyurtmachi loyihani beradi, Pudratchi quradi.
Pudratchi Employer’s Requirements asosida loyihalaydi va quradi.
«Kalit topshirish» EPC: Pudratchi hamma narsaga — loyihadan kafolatlangan koʻrsatkichlar bilan topshirishgacha javob beradi.
Loyihalash
Asosan Buyurtmachi (Engineer orqali); Pudratchi faqat koʻrsatilgan qismlarni.
Pudratchi, Clause 5 boʻyicha fitness for purpose majburiyati bilan.
Toʻliq Pudratchi, jumladan Buyurtmachi maʼlumotlarini tekshirish ham.
Narx va toʻlov
Odatda oʻlchash (BoQ, remeasurement): haqiqiy hajmlar toʻlanadi.
Qatʼiy narx (lump sum), jadval/bosqich boʻyicha toʻlovlar.
Minimal tuzatishli qatʼiy lump sum — aniqlik uchun narx ustamasi toʻlanadi.
Risk taqsimoti
Muvozanatli: riskni uni yaxshiroq boshqara oladigan tomon koʻtaradi.
Muvozanatli, lekin loyihalash riski Pudratchida.
Pudratchiga maksimal oʻtkazish: koʻp risklar claim huquqisiz.
Kutilmagan sharoitlar (4.12)
20.2 daʼvo tartibi orqali EOT va Cost huquqini beradi.
Red Bookdagidek — risk asosan Buyurtmachida.
Odatda Pudratchi riski: kutilmagan grunt — uning muammosi va narxi.
Shartnoma boshqaruvi
Engineer: toʻlovlarni sertifikatlaydi, 3.7 boʻyicha qarorlar chiqaradi, betaraf boʻlishi shart.
Ham Engineer — Red Bookdagi kabi betaraf rol.
Engineer yoʻq: shartnomani Employer’s Representative yuritadi.
Odatiy qoʻllanish
Yoʻllar, koʻpriklar, suv taʼminoti, tayyor loyihali qurilish.
Zavodlar, elektromexanika, tozalash inshootlari — natija-koʻrsatkich muhim joyda.
Energetika, loyiha moliyalashtiruvi (BOT/IPP) ostidagi infratuzilma — narx va muddat aniqligi zarur joyda.
XTB loyihalari (JB, OTB, ETTB)
De-fakto standart: XTB tender hujjatlari Red Book asosida (avval Pink Book).
Design-build komponentlar va performance-shartnomalar uchun ishlatiladi.
Klassik XTB tenderlarida kam uchraydi — risk profili juda bir tomonlama hisoblanadi.
Qachon MOS KELMAYDI
Buyurtmachida loyiha boʻlmasa yoki bitta masʼuliyat markazi kerak boʻlsa.
Buyurtmachi loyihaviy qarorlarni toʻliq nazorat qilmoqchi boʻlsa.
Maʼlumotlar yetarli boʻlmasa yoki pudratchilar bozori raqobatli boʻlsa — risk ustamasi juda qimmatga tushadi.
2017 nashrlari boʻyicha maʼlumot uchun taqqoslash. Aniq shartnomaning Particular Conditions standart taqsimotni oʻzgartirishi mumkin — doimo haqiqiy matnni tekshiring.