DAAB: nizolarni hal qilish kengashi qanday ishlaydi

Xalqaro loyihalarda nizolar muqarrar. FIDIC bunga «darhol sudga» emas, balki ko‘p bosqichli zinapoya bilan javob beradi, uning markazida DAAB — Dispute Avoidance/Adjudication Board turadi.

DAAB nima

DAAB — loyiha boshida uning butun muddatiga tayinlanadigan, bir yoki uchta mustaqil mutaxassisdan iborat doimiy kengash. Uning ikki tomonlama vazifasi nomida aks etgan:

• Avoidance — tomonlarga nizolarni oldini olishda yordam berish: kengash loyihani biladi, maydonga tashrif buyuradi, norasmiy yordam berishi mumkin.
• Adjudication — agar nizo yuzaga kelsa, uni hal qilish.

Doimiylik — oldingi yondashuvdan asosiy farq: kengash «nizo uchun» yig‘ilmaydi, u loyihani boshidanoq kuzatib boradi.

Nizo zinapoyasi (2017)

1. Muhandis qarori (Sub-Clause 3.7) — aksariyat masalalar avval Muhandisning kelishuvi yoki qarori orqali o‘tadi (Silver Book bundan mustasno).
2. DAAB’ga topshirish — kelishuv bo‘lmasa, nizo kengashga topshiriladi.
3. DAAB qarori — kengash qaror chiqaradi.
4. Notice of Dissatisfaction (NOD) — rozi bo‘lmagan tomon belgilangan muddatda xabar topshiradi.
5. Tinch kelishuv — arbitrajgacha tinch yo‘l bilan kelishishga urinish davri.
6. Xalqaro arbitraj — yakuniy bosqich (odatda ICC qoidalari bo‘yicha).

Nega DAAB qarori darhol majburiy

Muhim jihat: DAAB qarori, bir tomon rozi bo‘lmasa va NOD topshirgan bo‘lsa ham, darhol ijro etilishi shart. Tomonlar qarorni bajarishi va ishni davom ettirishi kerak; mohiyat bo‘yicha nizo keyinroq arbitrajga yetishi mumkin, lekin DAAB qarori bo‘yicha pul/harakatlar darhol bajarilishi kerak.

Mantiq oddiy: loyiha nizo tufayli to‘xtamasligi kerak. Avval qarorni bajar, so‘ng, zarur bo‘lsa, e’tiroz bildir.

Agar NOD o‘z vaqtida topshirilmasa, DAAB qarori yakuniy va majburiy bo‘lib qoladi.

Bu loyihaga nima beradi

• Tezlik. Nizolar loyiha davomida hal qilinadi, loyiha tugagandan keyin yillab davom etadigan arbitrajda emas.
• Munosabatlarni saqlash. Mustaqil kengash keskinlashuvni kamaytiradi va kelishishga yordam beradi.
• Pul oqimi. Qarorlarning darhol ijro etilishi nizo davriga to‘lovlarni «muzlatib» qo‘yishga yo‘l qo‘ymaydi.

DAAB kengash o‘z vaqtida shakllantirilgan va loyihaga jalb qilingan, tomonlar esa tartibni intizom bilan bajargandagina ishlaydi. Nizolarni hal qilish mexanizmini qurish yoki nizoni DAAB’ga topshirishga tayyorgarlik kerak bo‘lsa, konsultatsiya so‘rang.